ScaleHub
Platform Sectoren Klanten Kennis Prijzen Demo aanvragen →
Home/Kennis/Traceability zonder extra administratie
Traceability & certificeringen · 6 min lezen

Traceability zonder extra administratie.

De audit staat gepland. De certificering is op orde, het werk wordt al jaren goed gedaan. En tóch gaan er weer avonden op aan mappen doorploegen, Excels naast pakbonnen leggen, en handtekeningen najagen. Niet omdat jullie het niet kunnen, maar omdat het bewijs verspreid ligt: in mailboxen, op klemborden, in losse formulieren. Dit artikel gaat over een andere route. Eentje waarin het bewijs ontstaat tijdens het werk, niet erna.

Het wettelijk kader, kort

Wat moet, en wat moet je kunnen aantonen?

De basis is Verordening (EG) nr. 178/2002. Daar staat de regel die alle food- en agribedrijven kennen: elke schakel moet één stap terug en één stap vooruit kunnen traceren. Wie heeft mij dit geleverd, en aan wie heb ik het doorgegeven. Niet meer, maar ook niet minder.

Wat er bovenop komt is een functie van je markt en je certificering:

  • BRC en IFS. Een traceability-test waarin een batch binnen één uur naar herkomst en afnemers herleidbaar is. Eén uur. Niet één dag.
  • GMP+ FSA. Gebaseerd op HACCP, audit-cyclus van drie jaar met jaarlijkse surveillance. De documentatie wordt vooraf beoordeeld, daarna komt de auditor langs.
  • SKAL. Voor biologische producten. Bij detectie van een verboden residu meld je dat aan SKAL, en je moet de partij door de hele keten kunnen volgen.
  • NVWA-meldplicht. Als je weet of vermoedt dat een product niet voldoet aan voedselveiligheidseisen, meld je dat binnen vier uur bij de NVWA via de Meldwijzer.
  • Bewaartermijn. Traceability-data houd je minimaal de houdbaarheidsdatum plus zes maanden, in de praktijk vaak vijf jaar of langer.

Per 1 juli 2026 worden de EU-regels rond Listeria-controle en etikettering strikter. Wie zijn registratie in losse Excels heeft, gaat dat voelen. Wie de registratie in zijn systeem heeft, niet.

Waarom de kwaliteitsadministratie apart ging leven

Het oude systeem registreert partijen wel. De kwaliteitslaag eromheen niet.

De meeste verouderde ERP-pakketten zijn ooit gebouwd voor handel en facturatie. Partijen erin krijgen, prima, dat ging meestal nog. Maar een kwaliteitsklasse, een keurformulier, een temperatuurmeting, een foto van een lading bij binnenkomst: daarvoor was geen plek. Dus ontstonden de klemborden, de mappen, de Excels.

Dat is geen verwijt. Het is hoe je een gat dichtloopt dat het systeem laat vallen. Maar als de audit komt, of als er een recall is, dan blijken die hulpmiddelen op zes plekken te liggen. Niet omdat ze ergens stiekem dubbel waren, maar omdat ze nooit in één stroom samenkwamen.

Het verschil zit niet in of je registreert. Jullie registreren al. Het verschil zit in waar. En in wanneer: tijdens het werk, of erna.

Hoe traceability bijproduct wordt

Het bewijs ontstaat tijdens het werk.

Eén centraal principe: alles wat moet worden vastgelegd, leg je vast op het punt waar het gebeurt, gekoppeld aan de partij waar het bij hoort. Geen briefje, geen klembord, geen einde-van-de-dag-stapel. Vier momenten in een normale werkdag, waarin het bewijs zichzelf schrijft:

  • Bij binnenkomst. Een partij komt binnen. Je legt het gewicht meteen vast op de partij, met leverancier, herkomst en kwaliteitsklasse. Bij vis ook vangstgebied, vangstmethode en vaartuig. Standaardvelden, geen vrije tekst.
  • Bij keuring. De keurmeester vult het keurformulier in op de companion-app, ter plekke, met een foto erbij. Het keurmoment hangt direct aan de partij. Geen papier, geen overtypen, geen formulier dat tussen wal en schip raakt.
  • Bij verwerking. Een productierun weet welke ingaande partijen erin zitten en welke uitgaande partijen eruit komen. Splits een partij, dan houdt elke deelpartij de herkomst. Halffabricaten dragen het pad mee.
  • Bij uitlevering. Het etiket rolt automatisch uit de printer, met de juiste gegevens. De pakbon komt uit de order, de factuur uit de pakbon. Elke partij weet bij welke klant hij is geëindigd.

Het audit-dossier is dan een rapport, geen samenstelling. De auditor noemt een batchnummer, jij klikt één keer. Bovenaan staat de herkomst, in het midden de verwerking met keurmomenten en foto's, onderaan de afnemers met THT en pakbon. Wat normaal gesproken in zes mappen leeft, staat in één scherm.

De recall-test

Wat als die ene grondstof onder verdenking staat?

Een recall is de strengste test van je traceability. De verordening geeft je vier uur om bij twijfel naar de NVWA te bellen, en je certificering verwacht dat je de keten binnen een uur kunt overzien. In de praktijk gaat het dan om twee dingen: weten welke partijen geraakt zijn, en weten waar ze geëindigd zijn.

Zo ziet die test er uit in een goed werkende keten:

  • Stap 1. Je zoekt de verdachte grondstofpartij op. Een paar seconden.
  • Stap 2. Je vraagt: welke uitgaande partijen bevatten deze grondstof? Het systeem geeft de lijst, inclusief productieruns en datums.
  • Stap 3. Per uitgaande partij vraag je: aan welke klanten is dit geleverd? Met pakbon en datum erbij.
  • Stap 4. Je blokkeert de betrokken voorraad in het systeem, zodat er niets meer mee uitgeleverd wordt.
  • Stap 5. Je belt de paar klanten die het aangaat, met de gegevens erbij. Niet vijftig klanten uit voorzorg, omdat je het niet zeker weet.

Het scheelt niet alleen tijd. Het scheelt klanten die je niet onnodig hoeft te bellen, en het scheelt schade aan reputatie. En het scheelt het gevoel onderweg te moeten hopen dat je niets vergeet.

Wat een systeem niet vervangt

Eerlijk: dit vervangt geen kwaliteitshandboek.

Een systeem zoals ScaleHub levert de registraties en de traceerbaarheid eronder. Het vervangt niet je kwaliteitshandboek, en niet je certificeringsinstantie. Wat het wel doet, is zorgen dat jouw handboek klopt met de praktijk. Het systeem levert het bewijs dat je doet wat je belooft.

De rol van de kwaliteitsmanager verandert ook. Niet meer formulieren beheren en mappen bijhouden, maar het systeem inrichten en de praktijk monitoren. De audit-week wordt een gewone week. En de certificering is geen project meer, het is een staat-van-zijn.

Lees ook

Twee andere artikelen over hetzelfde.

Wil je zien hoe een audit-rapport in een goed werkend systeem uitrolt, met jouw soort partijen? In de demo spelen wij de auditor. Korte intake van 10 minuten, daarna een demo van een uur.

Demo aanvragen